{"id":17247,"date":"2014-11-08T00:51:45","date_gmt":"2014-11-07T21:51:45","guid":{"rendered":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/?p=17247"},"modified":"2017-07-20T22:55:41","modified_gmt":"2017-07-20T19:55:41","slug":"aadaa-geerarsa-wallaggaa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/2014\/11\/08\/aadaa-geerarsa-wallaggaa\/","title":{"rendered":"Aadaa Geerarsa Wallaggaa"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><i>(Gammachuu Kadir)<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Aadaan mallattoo eenyummaa saba tokkoo yoo ta&#8217;u, meeshaa isa mul\u2019isus ni qaba; innis, afaani. Afaan bifa barrreeffamaafi afoolaatiin seenaafi aadaa ibsuun eenyummaa saba tokkoo calaqqisiisa. Guddina aadaafi seenaa saba keesaatti shoorri afaanii guddaadha. Kana jechuun ammoo aadaan afaan malee mul\u2019achuu hindanda\u2019u. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Oromoon ummata bal&#8217;aa aadaa boonsaafi bareedaa qabudha. Ummanni kunis aadaasaa haala addaddaatiin ibsata. Kanneen keessaas fudhaafi heerumaa, nyaataa, uffannaa, sirbaa, geerarsaafi kanneen biroo kaasuun ni danda&#8217;ama. Barreeffama har&#8217;aatiinis aadaa geerarsa Wallaggaa ilaalchisuun Kitaaba Qees Dafaa Jamoo barreessan irraa kan dubbisne qindeessinee gabaabinaan isin dubbisiisuu yaalla. Geersi dhihaate kan xiyyeeffatuun geerarsa kutaa Oromiyaa Wallaggaarratti. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Kana jalattis aadaa geerarsa Wallaggaa yoo ilaalle Oromoon yoomessa geerara? Maal jedhee geerara? Eenyutu geerara? Geerarsaaf wanti isa kakaasu maali? qabxiilee jedhan ilaaluu yaalla. Akka aadaa Oromootti geerarsi jaalala hiriyaa, biyyaa, hadhaafi loonii ibsuuf akkasumas, yeroo cidhaa, ateetee, daboo(guuza), ajjeesaa, buttaa qaluu, ayyaanoota gurguddaa kan akka Irreechaafi ta&#8217;iwwan biroorratti ni geeraramaa. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Oromoon bashannanaaf darbees, gaddaafi gammachuusaa ibsachuuf ni geerara. Oromoon kamiyyuu sagaleesaa geerarsa shaakalsifachuuf geeraruu ni danda\u2019a. Akka aadaan geerarsa Oromoo qajeelchutti bakka namoonni walitti qabamanitti, bakka cidhaattiis ta&#8217;e, of danda\u2019ee ayyaana dhaabbatee geeraruuf mirga geeraru idillaa\u2019ee kan qabu nama hojii gootummaa hawaasa keessatti hojjete qofadha. Hojii gootummaa kan jedhamuus leenca, arba, gafarsaafi bineensoota kaan ajjeessuun dibatee abbaafi haadhasaa akkasumas, sanyiisaa kan maqaa waamsisu iddoo namoonni walitti qabamanitti akka geeraruu ni eyyamamaaf. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ajjeesaan kabaja guddaa qaba. Dubartoonnifi shamarran yeroo inni geeraru ililleen simatu, dhadhaa baqsaa dibuu. Bakka waamichaattis dursa geeraruutu kennamaaf; bakka namoonni walitti qabamanii jiranitti geeraree of yaadachiisa. Ayyaanni ajjeesaa qomoon isaa kan itti isa faarsaniifi jajan ta\u2019e ayyaanotarraa adda ba\u2019ee beekamaaf. Yeroon turtii ajjeesaan tokko dibatee turu akaakuu waan ajjeese irratti hundaa\u2019uun daangaa qaba. Kan leencaafi gafarsa ajjeese waggaa tokkoof dibatee isa booda mataa balleesse. Arba kan ajjeese waggaa sadii booda mataa balleessa. Rifeensi ajjeesaa deebi\u2019ee biqilee akka mataa namoota kanneen biroo erga ta\u2019ee booda akaakuu mirgi ajjeesaa ittiin beekamu shan yoo ajjeese mirga ilkee guttate shan ajjeese \u201cshanfixaa\u201d jechuun maqaa moggaasuu. Namni kunis hamma umriisaa guutuu mirga dibachuu ni qaba. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ajjeesaan dhaadhaa baqsaa dibachuun ofirra yaasaa cululuqaa deemuun beekama; hawaasni hundis kabaja ni kennaaf. Goota waan ta\u2019eef tilmaama biyya bulchuutu itti kennamuun toora namoota gurguddoo keessatti ilaalama. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Aadaan boonsaa kun kan agarsiisu Oromoon gootummaaf iddoo guddaa kennuurra darbee bakka goota itti oomishu duudhaa aadaa achii dhufteesaa keessaa akka qabu agarsiisa. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Haata\u2019u malee, haala qabatamaa jaarraa keessa jirru kanaan walqabsiifnee yoo ilaallu, bineesota bosonaa madda galii biyyaa ta\u2019an ajjeesuun dibatanii goota jedhamuu mitii bosona isaan keessa jiraatan ciruun iyyuu yakka nama adabsiisudha. Ta\u2019us, wanti nama ajaa\u2019ibsiisu garuu goota misoomaaf aadaan Oromoo mirga geeraruu kennuunsaa Oromoon misoomaaf ilaalcha guddaa qabaachuusaa agarsiisa. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Walumaa galatti, Oromoon dur ajjeesee mirga kan qabuufi ajjeesuun kan hinmilkoofneef akkamittifi maal jedhee geeraraa akka ture akka akaakuusaatti geerarsa gaggabaabaa armaan gaditti dhihaateera. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Geerarsa Ajjeesaan Gafarsaa(abbaa mirgaa) geeraru <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Gurraalee yaa gurraale, gurraalee goda Baaroo, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Gurraan qabannaan hinobsuu, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Namni akka koo waa yaade mataa qaqqabuun hinobsu,Namni dhukaasee bare qaataa qaqabuu hinobsu. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Gadi ilaallaan Baariidha, Baarii biyya leencaati, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ol ilaallaan aariidha, aarii biyya keenyaati, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Bishaan baargamatti baargelloo gamanatti. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Kokoriin tarkaanfadhe boorarra bargaanfadhe, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Tubbaadhaan dalaandalee shukkaadh- <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">aan gamaddale. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Tubbaa afaan waraqataa sagalee barakataa, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Dib godhee lafaan dha\u2019e akka ba\u2019aa qalqalaa <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Bira naanna\u2019een sirbe akka gaafa masqalaa. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ishoooo&#8230;.ilili&#8230;(warra jalaa qabu) <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Geerarsa ajjeesaan Arbaa geeraru <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Arba yaa guddicha koo guddicha irree jirmaa, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Gowwaa gurra weedaraa hallaallessee dheekkama. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Shimala garaa mure hundee lafaattan dhiisee, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Arba ganna duchiisee lubbuu Waaqattan dhiise. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Arba yaabaa dheeressaa guddicha baqqoo keessaa, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Arbi tokkicha hinqabu bu\u2019ee malkaa booressa. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Arbi yoom qoosaa ta\u2019e dhugaa bishaan bariidhaa, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Dutaa funyaan gaaniidhaa ilki isaa dagaagaadha. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Lootii yaa lootii gurra jala oltuukoo, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Lubbuu yaa mi\u2019ooftuukoo morma jala oltuukoo. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Sanyiin koo yaa\u2019ee sirbee abbaa koo garaa ciibsee, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Durbeen yaatee sirbitee haadha koo garaa ciibsee. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Yammuun arba arge kumbiifi gurra isaa arge, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Baqaaf garagalee gurra abbaa koo safaree arba dha\u2019ee kuffise, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Maqaa abbaa koo mul\u2019ise <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Adeemanii sussukkuu miilla abbaan barsiifatee hinbarsiifne miillaa koo, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Biraga\u2019anii dheessuu garaa abbaan barsiifate hinbarsiisu garaa koo. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Yoon darbadhee dhabe nancaccabsa eeboo koo tumaa qawwee, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Yoon arbarraa seesse nanbaqaqsa garaa koo isa mame. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Arba yaabaa dheeressaa gurra ajjeesaa dheeressaa, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Namni kumbii isaa ilaale bishaan okkoteetti hindhuguu, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Namni mataa isaa ilaale midhaan gombisaa hinnyaatu, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Namni dugda isaa ilaale tulluutti hinirreeffatu, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Namnik ilka isaa ilaale falaxaa hinbobeeffatu. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Nama arbatti mixiire lootiin gurra mixiire, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ajjeesan mucaa ta\u2019u, mucaa maanula ta\u2019u hundatu dhungata, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Yoo dhaban budaa ta\u2019u, budaa furgummaa ta\u2019u hundumatu tuffata. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Kanaafan itti muree faachoo isaa irraa mure. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Arba yaa guddicha koo guddicha irree jirmaa gowwaa, weedaraa kan miilli Moonyee tumaa, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Arbi tokkichan qabu lixe malkaa booressaa, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Namni arba tokkicha qabu gale lammii midhagsa <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Cookaa Boorrii kabaa hinraasu hinrigata(2) <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Si wayya yabooraa kan kabaa hinraafne kan rigattu(2 Gooti dhadhaa hinnyaatu hindibata(2)Siwayya yagootaa kan dhadhaa hinnyaanne kan dibattu <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Koori amallee(2) <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Geerarsa warri hinajjeesin geeraran <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Sa\u2019a guddaa horanii bora dhabuun farra, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Nama guddaa horanii qondaala dhab- <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">uun farra. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Garaachi garaaf malee homaa hingoone <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">qoonqoof <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Dabeessi haadhaf malee homaa hingoo- <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">ne lammiif <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">(2 Ishooooooo&#8230;&#8230;. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Geerarsa hiyyeessi geeraru <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Deegaan hinqotatuuree maarasha- <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">atu awwaajee <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Gindiitu seera tumeree? <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Dhabaan hingeeraruuree mootiitu <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">seera tumeeree? <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Yoon geerare maal qabaa sanyiif <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">calliyan qabaa. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Garaakootu aarii qabaa lammii kootu <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">booree qaba. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ajjeesee mataa hinqabuu ajjeesuuf garaa <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">hinqabu, <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Utuu hinajjeesin yaa Waaqi na hinajjeesin <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">(2) Ishooo&#8230;. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: 12pt;\">********* <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">* Originally published on Bariisa, titled \u201c<b><a href=\"http:\/\/www.ethpress.gov.et\/bariisaa\/index.php\/bariisaa\/aadaafi-aartii\/324-aadaa-geerarsa-wallaggaa\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Aadaa Geerarsa Wallaggaa<\/a><\/b>\u201d<\/span><b><\/b><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Gammachuu Kadir) Aadaan mallattoo eenyummaa saba tokkoo yoo ta&#8217;u, meeshaa isa mul\u2019isus ni qaba; innis,.<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[85,27,28,62,3,55,1],"tags":[69],"class_list":["post-17247","post","type-post","status-publish","hentry","category-afaan-oromoo","category-articles","category-benishangul-gumuz","category-culture","category-oromo","category-social","category-uncategorized","tag-history"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p4sicJ-4ub","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17247"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23336,"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17247\/revisions\/23336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hornaffairs.com\/om\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}